Russia

Juhuri

ayrıca: Judeo-Tat, Judeo-Tati, Mountain Jewish, Juhuro, Juwuri

Doğu Kafkasya'daki Dağ Yahudilerinin güneybatı İran dili; tarihsel olarak Yahudi-Tat çeşidi olarak sınıflandırılır. Azerbaycan'da Krasnaya Sloboda (Quba) ve Dağıstan'da Derbent'te konuşulur; İbranice, Aramice ve Azerbaycan Türkçesinden büyük etki taşır. Tarihsel olarak İbrani alfabesiyle, Sovyet döneminden itibaren Kiril alfabesiyle yazılmıştır.

Ossetian

ayrıca: Iron, Digor

Kuzey Kafkasya'nın doğu İran dili olup eski İskit-Sarmat dillerinin tek yaşayan torunudur. İki ana çeşidi vardır: İron (standart) ve daha sapkın Digor.

Ruska Roma

ayrıca: Russian Romani, North Russian Romani, Xaladitka Roma

A Northern Romani variety spoken by the Ruska Roma across Russia and Ukraine, shaped by long and intensive contact with Russian. It was the basis of a short-lived literary standard developed in the Soviet Union in the 1920s and 1930s and remains one of the more vital Northern Romani dialects.

Moscow Russian

ayrıca: Standard Russian, Moskovskoye

Moskova bölgesi tabanlı Rusça standardı. Eğitim, yayıncılık ve ikinci dil öğretiminin çoğunda referans çeşittir.

Saint Petersburg Russian

ayrıca: Petersburg pronunciation

Sankt-Peterburg'un geleneksel eğitimli konuşması. Vurgusuz ünlülerin daha berrak söylenişi ve bir dizi sözcüksel tercih bakımından Moskova Rusçasından ayrılır.

Northern Russian

Vologda ve Arhangelsk çevresinde kuzey Rusça lehçe grubu. Standart çeşitlerde kaybolan okanye'yi (vurgusuz konumlarda berrak /o/) korur.

Southern Russian

Voronej, Rostov ve daha geniş bozkırı kapsayan güney Rusça lehçe grubu. Sürtüşmeli /ɣ/ ve ayırt edici bir fiil sonu sistemiyle nitelenir.

Pomor Russian

ayrıca: Pomorsky govor

Beyaz Deniz boyunca Pomor kıyı topluluklarının Rusçası. Denizcilik yaşamı, balıkçılık ve Karelce ile Saami ile temasla şekillenmiş ayırt edici söz varlığına sahip bir Kuzey Rusça çeşidi.

Volga Russian

ayrıca: Vladimir-Volga dialects, Middle Russian

Nijniy Novgorod ve Vladimir çevresinde orta Volga'nın Orta Rusça lehçeleri. Kuzey ve Güney lehçe grupları arasında geçiş bölgesidir.

Ural Russian

ayrıca: Uralsky govor

Yekaterinburg ve Perm çevresinde Ural bölgesinin Rusçası. Kuzey ve Orta Rusça özelliklerini yerel Fin-Ugor ve Türk dillerinden temas etkisiyle harmanlar.

Siberian Russian

ayrıca: Sibirskie govory

Kuzey Rus yerleşimcilerinden iner ve Batı ile Orta Sibirya'nın Rusça çeşitleridir. Korunmuş okanye, muhafazakâr söz varlığı ve yerli Sibirya dillerinden temas özellikleriyle ayırt edilir.

Far Eastern Russian

ayrıca: Dalnevostochny govor

Vladivostok ve Habarovsk çevresinde Rus Uzak Doğusu'nun Rusçası. 19. ve 20. yüzyıl yerleşimleriyle oluşan en genç büyük bölgesel çeşit; Pasifik yaşamına bağlı bölgesel söz varlığı taşıyan, standart Rusçaya yakın bir çeşittir.

Buryat

ayrıca: Buryat-Mongolian, Buryad

Rusya'nın Buryatya Cumhuriyeti, kuzey Moğolistan ve kuzeydoğu Çin'in bazı bölgelerinde konuşulan kuzey Moğol dili. Trans-Baykal bölgesinin geleneksel Budist edebî dili.

Kalmyk

ayrıca: Kalmyk Oirat, Khalimag

Avrupa'nın tek Moğol dili; Cungarya'dan gelen 17. yüzyıl Oyrat göçmenlerinin torunlarınca Kalmukya Cumhuriyeti'nde konuşulur. Tehlike altındadır ancak resmi olarak tanınır.

Tatar

ayrıca: Tatarça, Volga Tatar

Rusya'nın Volga-Ural bölgesinin Kıpçak Türk dili; Tataristan ve Kazan merkezlidir. Avrupa Rusyası'nın en büyük azınlık dili.

Bashkir

ayrıca: Başqortsa

Güney Ural'da Başkurdistan'ın Kıpçak Türk dili. Tatarcaya yakından akrabadır ancak Başkurt bozkır mirasıyla şekillenmiş ayrı bir sesbilimi ve söz varlığına sahiptir.

Sakha

ayrıca: Yakut, Sakha tyla

Kuzeydoğu Rusya'daki Sakha Cumhuriyeti'nin Sibirya Türk dili. En kuzeydeki Türk dili ve dilbilimsel olarak en sapkınlardan biridir; geniş Moğol ve Tunguz etkisi taşır.

Tuvan

ayrıca: Tyva dyl

Güney Sibirya'daki Tuva Cumhuriyeti'nin Sibirya Türk dili. Rusya dışında, dilin perde ve ünsüz sistemine derinden bağlı khoomei gırtlak söyleyişi geleneğiyle ünlüdür.

Chuvash

ayrıca: Çăvaşla

Türk dillerinin Oğur kolunun tek hayatta kalan üyesi; Volga bölgesindeki Çuvaşistan'da konuşulur. Ailenin başka her yerinde kaybolmuş özelliklere sahip, dilbilimsel olarak en sapkın yaşayan Türk dili.

Pontic Greek

ayrıca: Romeyka, Pontiaka

Tarihsel olarak Karadeniz'in Pontus kıyısı boyunca konuşulan ve 1923 nüfus mübadelesi mültecilerince anakara Yunanistan'a taşınan Yunanca çeşidi. Anadolu'da kalan biçimi (Romeyka) Trabzon yakınlarındaki Müslüman topluluklarda hayatta kalır.

Sirenik

ayrıca: Sireniki Yupik, Old Sirenik

A highly divergent Eskaleut language of the village of Sireniki on the southern Chukchi peninsula, mutually unintelligible with its nearest Yupik relatives and sometimes treated as a third Eskimo branch. Died with its last speaker in 1997; the community now speaks Central Siberian Yupik and Russian.

Old Prussian

ayrıca: Prussian, Prūsiskan

The only substantially attested West Baltic language, spoken in historical Prussia around the Sambia peninsula — today's Kaliningrad Oblast and north-eastern Poland. Extinct since the early 18th century, after the 1709–1711 plague; attested in three 16th-century catechisms and the Elbing vocabulary, with a modern reconstruction movement.

Karelian

ayrıca: Karjala

Rusya'daki Karelya Cumhuriyeti ve doğu Finlandiya'nın komşu bölgelerinde konuşulan bir Finnik Ural dili. Fince'ye yakından akrabadır ancak ayrı bir dil olarak sınıflandırılacak kadar farklıdır.

Komi

ayrıca: Komi-Zyrian

Kuzey Avrupa Rusya'sındaki Komi Cumhuriyeti'nin bir Permik Ural dili. 14. yüzyıl misyoneri Permli Stefan'a kadar uzanan edebî bir geleneğe sahip, en eski yazılı Ural dillerinden biridir.

Chechen

ayrıca: Noxçiyn mott

Bir Kuzeydoğu Kafkas (Nakh) dili ve Rusya'daki Çeçen Cumhuriyeti'nin resmi dili. En büyük Kuzeydoğu Kafkas dili olup yaklaşık 1,5 milyon konuşuru vardır.

Avar

ayrıca: Avar macʻ

Dağıstan'ın bir Kuzeydoğu Kafkas dili; Dağıstan dillerinin en büyüğü. Dağıstan'ın küçük dağ topluluklarının çoğunda bölgesel ortak dil olarak kullanılır.

Lezgian

ayrıca: Lezgi

Güney Dağıstan ve kuzey Azerbaycan'ın bir Kuzeydoğu Kafkas dili. Yaklaşık 800.000 konuşur; en çok incelenen Dağıstan dillerinden biridir.

Adyghe

ayrıca: West Circassian

Rusya'daki Adıge Cumhuriyeti'nin bir Kuzeybatı Kafkas dili. Kabardince ile birlikte Çerkes dil sürekliliğini oluşturur; Türkiye ve Levant'ta büyük bir diasporaya sahiptir.

Ubykh

ayrıca: Pekhi

A Northwest Caucasian language of the Black Sea coast around present-day Sochi, carried to Anatolia in the 1864 deportation. Famous for one of the largest consonant inventories ever recorded — around eighty consonants against two phonemic vowels. Died with its last speaker, Tevfik Esenç, in 1992; extensively documented by Georges Dumézil.

Evenki

Orta ve doğu Sibirya ile kuzey Çin'deki yerli ren geyiği yetiştiriciliği topluluklarının bir Tunguz dili. Coğrafi olarak en yaygın dağılmış Tunguz dili.

Nanai

ayrıca: Goldi

Rusya'nın Habarovsk Krayı ve komşu Çin'de konuşulan, alt Amur havzasının bir Tunguz dili. Tamamı yaşlı yaklaşık bin konuşur.

Chukchi

ayrıca: Lygʼoravetlʼan

Kuzeydoğu Sibirya'daki Chukotka Yarımadası'nın bir Chukotko-Kamchatkan dili. Yaklaşık 5.000 konuşur; erkek ve kadın konuşma biçimlerini ayıran az sayıdaki dilden biri.

Koryak

ayrıca: Nymylan

Kamçatka yarımadasının bir Chukotko-Kamchatkan dili. Koryak ren geyiği yetiştiricileri ve sahil topluluklarınca konuşulur; Chukotyan alt kolunda Çukçi'nin kardeş dili.

Itelmen

ayrıca: Western Kamchadal

The sole surviving language of the Kamchatkan branch of Chukotko-Kamchatkan, spoken in villages along the western coast of Kamchatka such as Kovran. Only a few elderly fluent speakers remain; known for extremely complex consonant clusters, and structurally so divergent from Chukchi-Koryak that its place in the family is debated.

Ket

Orta Sibirya'da Yenisey'in orta yatağı boyunca konuşulan son yaşayan Yenisey dili. Yaklaşık 200 yaşlı konuşur; tartışmalı Dene-Yenisey hipotezinde Kuzey Amerika'nın Na-Dené ailesiyle son zamanlarda ilişkilendirilmiştir.

Nivkh

ayrıca: Gilyak

Rusya'daki Sahalin ve aşağı Amur havzasının bir dil yalıtkanı. Ciddi tehlike altındadır; gösterilmiş akrabası olmayan az sayıdaki Paleo-Sibirya dilinden biri.