China

Wakhi

ook: Wakhi Pamir

Een Pamir-Iraanse taal die wordt gesproken in de Wakhan-corridor waar Afghanistan, Tadzjikistan, Pakistan en China samenkomen. Een van de meest archaïsche Iraanse talen, met behoud van Oudiraanse kenmerken die elders verloren zijn gegaan.

Beijing Mandarin

ook: Pekingese, Standard Mandarin (basis)

De Mandarijnvariëteit van de regio rond Peking en de fonologische basis van het Standaard Chinees (Pǔtōnghuà). Onderscheiden door uitgesproken erhua en korte syllabe-eindes.

Northeastern Mandarin

ook: Dōngběi Huà

Het Mandarijn van de drie noordoostelijke provincies van China rond Shenyang en Harbin. Dicht bij het standaard Mandarijn, maar met een onderscheidende intonatie en een rijke straattaal.

Sichuanese Mandarin

ook: Sìchuānhuà

Een zuidwestelijke Mandarijnvariëteit, gesproken in Sichuan en Chongqing. Opvallend afwijkend in tonen en woordenschat, voor standaardsprekers vaak slechts gedeeltelijk verstaanbaar.

Yunnan Mandarin

ook: Yúnnánhuà

Het zuidwestelijke Mandarijn van de provincie Yunnan. Draagt sterke contactinvloed van naburige Tibeto-Birmaanse en Tai-Kadai-talen.

Guangzhou Cantonese

ook: Canton Cantonese, Guǎngzhōuhuà

Het Kantonees van Guangzhou en de bredere Parelrivierdelta. Het historisch prestige-Kantonees; nauw verwant met het Hongkong-Kantonees, maar met een eigen woordenschat.

Taishanese

ook: Toisanese, Hoisan-wa

Een afwijkende Yue-Chinese variëteit uit de Sze Yup-regio in Guangdong. Ooit de dominante variëteit in vroege Chinees-Amerikaanse gemeenschappen, vooral in San Francisco en New York.

Inner Mongolian

ook: Chakhar Mongolian, Southern Mongolian

Het Mongools van de Chinese autonome regio Binnen-Mongolië, gecentreerd op Hohhot. Nauw verwant met het Khalkha, maar geschreven in het traditionele verticale Mongoolse schrift en met sterke contactkenmerken uit het Mandarijn.

Buryat

ook: Buryat-Mongolian, Buryad

Een noordelijke Mongoolse taal, gesproken in de Republiek Boerjatië in Rusland, in het noorden van Mongolië en in delen van het noordoosten van China. Traditionele boeddhistische literaire taal van de Trans-Baikalregio.

Oirat

ook: Western Mongolian, Dörbed

Een westelijk Mongoolse taal, gesproken in westelijk Mongolië (Khovd, Bayan-Ölgii) en delen van Xinjiang in China. Zus van het Kalmyk, met een eigen schrijftraditie gebaseerd op het Heldere Schrift (Todo Bichig).

Daur

ook: Dagur

Een afwijkende Mongoolse taal, gesproken in Heilongjiang en Binnen-Mongolië in het noordoosten van China. Geografisch geïsoleerd van de rest van de familie en gevormd door langdurig contact met het Mantsjoe en het Mandarijn.

Uyghur

ook: Uyghurche

Een Karluk-Turkse taal van Xinjiang in het noordwesten van China. Nauw verwant met het Oezbeeks; geschreven in een op het Perzisch-Arabisch gebaseerd schrift en het medium van een lange literaire traditie langs de Zijderoute.

Manchu

Een Toengoezische taal en de historische hoftaal van de Qing-dynastie (1644-1912). Tegenwoordig ernstig bedreigd, met slechts een handvol moedertaalsprekers in Heilongjiang.

Evenki

Een Toengoezische taal van inheemse rendierhoudende gemeenschappen in centraal en oostelijk Siberië en het noorden van China. De geografisch meest verspreide Toengoezische taal.

Nanai

ook: Goldi

Een Toengoezische taal van het lagere Amoer-bekken, gesproken in de Russische krai Chabarovsk en in aangrenzend China. Ongeveer duizend sprekers, allen op leeftijd.

Hmong

ook: Miao

Een cluster van Hmong-Mien-talen, gesproken in de hooglanden van het zuiden van China, het noorden van Vietnam, Laos en Thailand. Door de Hmong-diaspora na de Vietnamoorlog meegenomen naar de Verenigde Staten, Frankrijk en Australië.

Mien

ook: Yao

Een cluster van Hmong-Mien-talen, gesproken door de Yao-volkeren in het zuiden van China en het aangrenzende Zuidoost-Azië. Zustertak van het Hmong, met ongeveer 800.000 sprekers in de diaspora.

Wu (Shanghainese)

ook: Shanghai Wu, Shanghainese

De grootste Wu-Chinese variëteit, gesproken in Sjanghai en het lagere Yangtze-bekken. Na het Mandarijn de op één na grootste Sinitische taal naar sprekers, voldoende onderscheiden om met het Mandarijn onderling onverstaanbaar te zijn.

Min Nan (Hokkien)

ook: Hokkien, Taiwanese

De grootste Min-Chinese variëteit, gesproken in Fujian en Taiwan en in de Hokkien-talige diaspora van Zuidoost-Azië. De grondslag van het Taiwanees Hokkien en een belangrijke bijdrage aan het Singaporese Hokkien.

Hakka

ook: Kèjiā huà

Een Sinitische taal, gesproken in eilanden in het zuiden van China en in Taiwan door de Hakka-diasporagemeenschappen. Ongeveer 35 miljoen sprekers, met grote gemeenschappen in Guangdong, Fujian en Taiwan.

Standard Tibetan

ook: Lhasa Tibetan, Bhö-skad

De op Lhasa gebaseerde standaard van het Tibetaans, gebruikt in de Autonome Regio Tibet in China, in delen van Sichuan en Qinghai en in de Tibetaanse diaspora. Eeuwenlang de voornaamste liturgische taal van het Tibetaans boeddhisme.